Archwiliwch stori ddiwydiannol De Cymru

Diwrnod 1

Roedd Merthyr Tudful yn cael ei adnabod fel "Brifddinas Haearn y Byd".

Arosfan 1 - Mae'r dref yn llawn hanes ac mae llwybrau cerdded y gall tywysydd eu bywiogi ; o Dic Penderyn a Merthyr Rising i'r injan stêm gyntaf i dynnu llwyth a ddyluniwyd gan Richard Trevithick. Archebwch dywysydd i'ch tywys o gwmpas.

Arosfan 2 - Castell a Pharc Cyfarthfa , cartref trawiadol a adeiladwyd ym 1825 ar gyfer y Meistr Haearn, William Crawshay II, yn dangos ei arian a'i bŵer. Nawr yn amgueddfa ddiddorol gyda chasgliadau'n amrywio o'r chwiban stêm cyntaf i nwyddau bedd Eifftaidd; o beiriannau golchi Hoover i baentiadau olew o'r 20fed Ganrif. Wedi'i leoli mewn parcdir hardd.

Arosfan 3 - Bwthyn Joseph Parry , lle ganwyd un o gyfansoddwyr enwocaf Cymru.

Arosfan 4 - Neidiwch ar Reilffordd Mynydd Brycheiniog a mwynhewch y golygfeydd. Gallwch, os ydych chi eisiau, neidio oddi ar y trên yng Ngorsaf Pant a cherdded yn ôl i'r brif orsaf.

Diwrnod 2

Blaenafon, Tirwedd Treftadaeth y Byd UNESCO.

Arosfan 1 - Dechreuwch eich diwrnod yng Nghanolfan Treftadaeth y Byd ac yna ewch am dro o amgylch y dref, heibio i'r capeli a'r eglwysi a'r rhesi o dai diwydiannol .

Arosfan 2 - Dechreuwyd cynhyrchu Gwaith Haearn Blaenafon ym 1789; mae'r sioeau golau yn y tai castio yn rhoi cipolwg i chi ar y perygl a'r prosesau.

Arosfan 3 - Mae taith i Big Pit Amgueddfa Glo Genedlaethol yn mynd â chi 100m o dan y ddaear i ddarganfod bywyd y glowyr. Efallai y byddwch chi'n gweld Rheilffordd Dreftadaeth Blaenafon yn stemio ar draws y dyffryn.

Arosfan 4 - Ewch yn ôl drwy Abertyleri; arhoswch yn Six Bells i weld y Guardian , cerflun dur corten 20m sy'n cofio'r 45 o ddynion a fu farw yn nhrychineb Six Bells.

Wrth i chi barhau â'ch taith yn ôl i'ch canolfan, efallai y byddwch chi'n gweld atgofion eraill o orffennol diwydiannol yr ardal fel Glofa'r Navigation, Crymlyn.

‍

Diwrnod 3

Mae Cymoedd Rhondda yn enwog am y diwydiant glo (Aur Du) ac am Gorau Meibion. Ar un adeg roedden nhw'n ddu gyda gwastraff glo, ond maen nhw bellach yn wyrdd gyda pharciau gwledig.

Arosfan 1 - Ewch i Amgueddfa Pontypridd , lle byddwch chi'n darganfod sut y daeth Pontypridd yn gymuned ddiwydiannol lewyrchus.

Arosfan 2 - Pont Pontypridd , a gymerodd 4 ymgais i'w hadeiladu ac am gyfnod hon oedd y bont bwa carreg hiraf yn y byd ag un rhychwant.

Arosfan 3 - Ewch am dro o amgylch Parc Coffa Rhyfel Ynysangharad gyda'i Lido a cherflun i gyfansoddwyr anthem genedlaethol Cymru, Hen Wlad Fy Nhadau, Evan James a James James.

Arosfan 4 - Profiad Cloddio Glo Cymru: Parc Treftadaeth Rhondda yn y Porth. Yma byddwch yn cwrdd â chyn-lowyr ac yn dysgu am eu bywyd dan ddaear. Cael cinio yn Caffe Bracchi.

Arosfan 5 - Tonypandy, yn enwog am derfysgoedd 1910 a 1911, cyfres o wrthdaro treisgar rhwng glowyr a'r heddlu.

Arosfan 6 - Treorci, tref glofaol arall, ar dir ystad Bute. Mae'r gymuned yn enwog am Theatr Parc a Dare, y Côr Meibion ​​arobryn a Band Parc a Dare.

Arosfan 7 - Glofa'r Twr, sydd bellach yn Dŵr Zip World . Dyma oedd y pwll glo dwfn olaf yn Ne Cymru ac fe'i rhedwyd gan y glowyr.

Cyn teithio'n ôl gallech alw yn Nhistyllfa Penderyn a mwynhau taith a blasu.

Diwrnod 4

Roedd y boneddigion oedd yn berchen ar y tir a oedd yn cael ei gloddio am haearn a glo eisiau sicrhau bod eu cyfoeth yn cael ei gydnabod, ac felly fe wnaethon nhw fuddsoddi yn eu cartrefi. Heddiw fe welwch chi rai o'r eiddo hyn.

Arosfan 1 - Tŷ a Pharc Tredegar (Yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol) yng Nghasnewydd. Roedd ystâd Morgan yn ymestyn ar draws llawer o'r Cymoedd. Mae taith o amgylch y tŷ yn cynnwys yr Ystafell Aur foethus a'r ardal islaw'r grisiau.

Cael cinio yn yr ystafell de.

Arosfan 2 - Rhaid ymweld â Chastell Caerdydd . Roedd teulu Bute yn un o'r teuluoedd cyfoethocaf yn y byd yn ystod y 19eg ganrif, gyda'u harian yn cael ei ennill o lo. Nawr gallwch archwilio dros 2000 o flynyddoedd o hanes a'r parciau cyfagos.

Safle 3 - Llys Insole , cartref i deulu Insole a oedd yn arloeswyr llongau glo a pherchnogion mwyngloddiau. Mae wedi'i leoli mewn tiroedd hardd ac wedi'i achub gan y gymuned, sydd bellach yn cynnig teithiau o amgylch y gerddi a'r tŷ.

Ar draws Cymoedd De Cymru mae yna atgofion o orffennol diwydiannol yr ardal - archebwch dywysydd teithiau sydd â diddordeb yn y cyfnod hanesyddol diddorol hwn - gallwch fireinio'ch chwiliad ar wefan Tywyswyr Gorau Cymru .

Dyma rai ffyrdd ychwanegol o archwilio’r stori ddiwydiannol:

• Os ydych chi am dreulio diwrnod arall ym Mlaenafon, yna ystyriwch fynd am dro drwy'r dirwedd ddiwydiannol.
• Mae gan ardal Glynebwy/Tredegar lu o lwybrau wedi'u henwi ar ôl y meistri haearn a brynodd eiddo i'r ardal.
• Ewch am dro o amgylch Tref Bute , oddi ar yr A465 ger Rhymni. Mae'r grŵp unigryw hwn o dai diwydiannol yn rhoi cipolwg ar orffennol yr ardal.

‍