Ynglŷn â'r ardal
Gan ffinio â Lloegr, mae Sir Fynwy wedi bod yn destun ymladd ers canrifoedd ac felly mae'n llawn cestyll, gan gynnwys Cas-gwent, sef y castell cyntaf a adeiladwyd ar ôl y Goresgyniad Normanaidd, a Rhaglan, a ddisgrifir yn aml fel yr un mwyaf mawreddog a adeiladwyd gan Gymro. Mae yna gestyll llai hefyd fel Castell Gwyn.
Mae gan y sir sawl tref farchnad, pob un yn llawn siopau annibynnol, diddorol a llawer o leoedd gwych i fwyta. Mae'r dirwedd donnog yn wych ar gyfer cerdded a beicio ac mae yna nifer o gyrsiau golff. Gellir archwilio hanes yr ardal hefyd yn llawer o'r gwestai, ac mae rhai ohonynt yn dyddio'n ôl dros 300 mlynedd.
Lleoedd yn
Sir Fynwy
Y Fenni, tref farchnad draddodiadol gyda hanes sy'n cynnwys caer Rufeinig, castell Normanaidd, eglwys Ganoloesol, ysgubor degwm o'r unfed ganrif ar bymtheg ac un o'r lleoliadau gorau ar gyfer te prynhawn yng Nghymru - Gwesty'r Angel. Mae Gŵyl Fwyd flynyddol yno, sy'n denu bwydgarwyr o bob cwr o'r DU, ac mae gwaith ar y gweill ar adfer Plasty Gunter a fydd yn dod â straeon am offerennau Catholig anghyfreithlon, erledigaeth a merthyrdod yn fyw.
Sefydlwyd Caerwent fel tref farchnad sifil gan y Rhufeiniaid yn 75 OC. Mae rhannau helaeth o furiau tref y Rhufeiniaid yn dal i fod yn eu lle, yn codi hyd at 5 metr ac fe'u disgrifiwyd fel "yr amddiffynfa dref fwyaf trawiadol i oroesi o Brydain Rufeinig yn hawdd." Mae yna olion eraill wedi'u cloddio i'w harchwilio. Mae Castell Cil-y-Coed gerllaw.
Mae Cas-gwent ar y man croesi isaf ar Afon Gwy, ac mae tystiolaeth o weithgarwch dynol yn dyddio'n ôl i'r cyfnod Paleolithig Uchaf. Dechreuwyd adeiladu Castell Cas-gwent ar ben y clogwyni calchfaen yn syth ar ôl y goresgyniad Normanaidd ym 1067; mae'r drysau derw wedi'u rhwymo â haearn yn dyddio'n ôl i 1090 OC. Mae'r castell wedi bod yn atyniad i ymwelwyr ers diwedd y 18fed ganrif gyda Thaith Gwy; mae llun a baentiwyd gan JMW Turner ym 1794 ar ddangos yn amgueddfa'r dref.
Mae Trefynwy yn dref â threftadaeth Rufeinig a Normanaidd gyfoethog. Fodd bynnag, y bobl sy'n ei gwneud hi'n unigryw. Ganwyd y Brenin Harri V yng Nghastell Trefynwy ym 1386, ac ymwelodd Horatio Nelson â'r dref sawl gwaith. Cafodd arweinwyr y mudiad Siartaidd eu rhoi ar brawf yn Neuadd y Sir yn dilyn Gwrthryfel Casnewydd ac roedd Charles Rolls, a ymunodd â Henry Royce i greu Rolls Royce, yn byw yn The Hendre. Hefyd, ar gyrion y dref mae Rockfield Studios, sy'n enwog fel y stiwdio recordio i lawer o fandiau, gan gynnwys Bohemian Rhapsody gan Queen (ac a ymddangosodd yn y ffilm).
Saif Raglan wrth groesfan dwy ffordd Rufeinig, a’r farchnad gynharaf a gofnodwyd ym 1354. Saif croes y farchnad ar ymyl y groesffordd rhwng yr eglwys a Thafarn y Beaufort Arms. Dechreuodd Castell Raglan fel caer fryn syml ond ym 1432 dechreuwyd gweithio i greu’r castell a welwn heddiw, ac a elwir yn aml yn “y castell mwyaf mawreddog a adeiladwyd erioed gan Gymro”.
Mae Brynbuga yn dref fach ar lannau Afon Wysg. Mae'n enwog am ei harddangosfeydd blodau a'i gerddi agored ac mae ganddi gastell preifat y gellir ymweld ag ef. Mae Dyffryn Wysg yn ardal amaethyddol ac felly mae Amgueddfa Bywyd Gwledig Brynbuga yn adrodd hanes bywyd yn yr ardal rhwng canol y 19eg ganrif a chanol yr 20fed ganrif.